ChatGPT có thể hỗ trợ viết nội dung, phân tích dữ liệu, giải đáp câu hỏi và xử lý nhiều công việc hằng ngày. Tuy nhiên, để sử dụng AI an toàn, người dùng cần biết loại thông tin nào nên chia sẻ và loại nào cần giữ kín.
Trên thực tế, không phải dữ liệu nào cũng phù hợp để đưa vào một cuộc trò chuyện với AI. Những thông tin như mật khẩu, mã xác thực, dữ liệu ngân hàng, hồ sơ khách hàng hoặc tài liệu kinh doanh nội bộ có thể gây rủi ro nếu bị chia sẻ không đúng cách.
Vậy những thông tin nào không nên chia sẻ với ChatGPT? Hiểu rõ các nhóm dữ liệu cần bảo vệ sẽ giúp bạn tận dụng AI hiệu quả mà vẫn hạn chế nguy cơ lộ thông tin cá nhân và thông tin quan trọng của doanh nghiệp.
1. Mật khẩu và thông tin đăng nhập
Mật khẩu là một trong những loại thông tin tuyệt đối không nên đưa vào cuộc trò chuyện với ChatGPT hoặc các công cụ AI khác.
Nhóm thông tin này bao gồm:
- Mật khẩu email, mạng xã hội và tài khoản ngân hàng.
- Mã PIN của thẻ hoặc thiết bị.
- Mã xác thực dùng một lần (OTP).
- Mã khôi phục tài khoản.
- Khóa API, mã truy cập và thông tin xác thực hệ thống.
Ví dụ, nếu bạn gặp lỗi khi đăng nhập website, bạn có thể mô tả thông báo lỗi và yêu cầu ChatGPT hướng dẫn cách xử lý. Bạn không cần cung cấp mật khẩu thật hoặc mã xác thực để nhận được sự hỗ trợ này.
Nếu cần minh họa một đoạn cấu hình, hãy thay thông tin nhạy cảm bằng giá trị giả như YOUR_API_KEY thay vì dán khóa truy cập đang sử dụng.
Việc giữ kín thông tin đăng nhập giúp giảm nguy cơ tài khoản bị truy cập trái phép và hạn chế hậu quả nếu thông tin bị lộ ở bất kỳ khâu nào.
2. Thông tin tài chính và ngân hàng
Các dữ liệu liên quan đến tài chính cá nhân cần được bảo vệ cẩn thận, đặc biệt khi chúng có thể được sử dụng để xác minh danh tính hoặc thực hiện giao dịch.
Những thông tin không nên chia sẻ gồm:
- Số thẻ ngân hàng kèm mã bảo mật CVV/CVC.
- Mật khẩu ngân hàng điện tử.
- Mã OTP xác nhận giao dịch.
- Thông tin đăng nhập ví điện tử.
- Sao kê ngân hàng có đầy đủ thông tin định danh và giao dịch riêng tư.
- Hồ sơ vay vốn hoặc tài liệu tài chính cá nhân chưa được ẩn thông tin nhạy cảm.
Nếu muốn nhờ ChatGPT phân tích chi tiêu, bạn có thể cung cấp bảng dữ liệu đã loại bỏ tên, số tài khoản và các thông tin định danh không cần thiết.
Chẳng hạn, thay vì gửi toàn bộ sao kê ngân hàng, bạn có thể cung cấp dữ liệu tổng hợp gồm ngày, nhóm chi tiêu và số tiền. Cách này vẫn giúp AI phân loại chi phí mà không cần tiếp cận toàn bộ thông tin tài chính cá nhân.
3. Thông tin cá nhân và giấy tờ định danh
Thông tin cá nhân có thể bị lợi dụng để giả mạo danh tính, lừa đảo hoặc thực hiện các hành vi xâm phạm quyền riêng tư.
Một số dữ liệu cần hạn chế chia sẻ gồm:
- Số căn cước công dân hoặc hộ chiếu.
- Ảnh chụp giấy tờ tùy thân đầy đủ thông tin.
- Địa chỉ nhà cụ thể và thông tin liên hệ riêng tư khi không cần thiết.
- Hồ sơ cá nhân chứa nhiều dữ liệu định danh.
- Chữ ký, thông tin xác minh danh tính và giấy tờ pháp lý nhạy cảm.
Ví dụ, nếu bạn cần ChatGPT chỉnh sửa CV, hãy kiểm tra và xóa những thông tin không cần thiết như số căn cước, địa chỉ nhà chi tiết hoặc dữ liệu riêng tư khác trước khi gửi.
Trong nhiều trường hợp, AI chỉ cần biết trình độ học vấn, kỹ năng và kinh nghiệm làm việc để hỗ trợ viết CV. Việc cung cấp thêm thông tin định danh không giúp kết quả tốt hơn đáng kể.
Nguyên tắc nên áp dụng là chỉ chia sẻ lượng thông tin cần thiết để hoàn thành công việc.
4. Dữ liệu riêng tư của khách hàng và người khác
Không chỉ thông tin của bản thân, dữ liệu của khách hàng, đồng nghiệp và đối tác cũng cần được bảo vệ.
Những dữ liệu nên tránh đưa vào ChatGPT khi chưa có cơ sở và quyền sử dụng phù hợp gồm:
- Danh sách khách hàng kèm số điện thoại, email và địa chỉ.
- Hồ sơ nhân viên có thông tin cá nhân nhạy cảm.
- Nội dung trao đổi riêng tư của khách hàng.
- Thông tin thanh toán hoặc lịch sử giao dịch có thể nhận diện một cá nhân.
- Hồ sơ tuyển dụng và đánh giá nhân sự chưa được phép chia sẻ.
Ví dụ, nếu bạn muốn nhờ AI phân tích phản hồi khách hàng, không nhất thiết phải cung cấp tên và số điện thoại của từng người. Bạn có thể ẩn thông tin nhận diện rồi giữ lại nội dung phản hồi, nhóm sản phẩm và mức độ hài lòng.
Cách làm này giúp AI thực hiện nhiệm vụ phân tích mà vẫn hạn chế việc xử lý dữ liệu cá nhân không cần thiết.
Đối với dữ liệu khách hàng thuộc phạm vi quản lý của doanh nghiệp, hãy tuân thủ chính sách bảo mật nội bộ và các quy định pháp luật liên quan trước khi sử dụng bất kỳ công cụ AI nào.
5. Bí mật kinh doanh và tài liệu nội bộ
AI có thể giúp doanh nghiệp soạn thảo báo cáo, phân tích thị trường và tối ưu quy trình. Tuy nhiên, không phải tài liệu nội bộ nào cũng nên được tải lên công cụ AI công cộng.
Những thông tin cần đặc biệt thận trọng gồm:
- Chiến lược kinh doanh chưa công bố.
- Báo cáo doanh thu, lợi nhuận và dữ liệu tài chính nội bộ.
- Danh sách khách hàng hoặc nhà cung cấp độc quyền.
- Hợp đồng chưa công bố và điều khoản thương mại mật.
- Kế hoạch ra mắt sản phẩm mới.
- Tài liệu kỹ thuật, mã nguồn hoặc thiết kế chưa được phép chia sẻ.
- Biên bản họp và tài liệu có giới hạn quyền truy cập.
Ví dụ, khi cần phân tích doanh thu, bạn có thể thay tên khách hàng bằng mã số, tổng hợp dữ liệu theo nhóm sản phẩm và loại bỏ các chi tiết không cần thiết.
Nếu doanh nghiệp đã phê duyệt một công cụ AI dành cho công việc, hãy kiểm tra phạm vi dữ liệu được phép sử dụng và các thiết lập quản lý dữ liệu trước khi tải tài liệu lên. Việc dùng một tài khoản doanh nghiệp không tự động có nghĩa là mọi loại dữ liệu đều được phép chia sẻ.
6. Thông tin sức khỏe và đời sống riêng tư nhạy cảm
Hồ sơ y tế và những thông tin riêng tư có thể gây ảnh hưởng lớn nếu bị tiết lộ ngoài ý muốn.
Ví dụ về dữ liệu cần cân nhắc kỹ trước khi chia sẻ:
- Hồ sơ bệnh án có tên và thông tin định danh.
- Kết quả xét nghiệm gắn với danh tính cụ thể.
- Thông tin điều trị hoặc đơn thuốc có dữ liệu cá nhân.
- Những câu chuyện riêng tư liên quan đến người thân hoặc người khác.
- Tài liệu tư vấn chứa thông tin nhạy cảm chưa được ẩn danh.
Nếu cần tìm hiểu thông tin sức khỏe nói chung, bạn có thể đặt câu hỏi ở mức khái quát hoặc loại bỏ các chi tiết nhận diện khỏi tài liệu. ChatGPT có thể cung cấp thông tin tham khảo, nhưng không thay thế bác sĩ trong việc chẩn đoán và điều trị.
Với những nội dung riêng tư, hãy cân nhắc liệu AI có thực sự cần biết chi tiết đó để trả lời câu hỏi hay không.
7. Mã nguồn và thông tin bảo mật hệ thống
Những người làm công nghệ thường sử dụng ChatGPT để sửa lỗi lập trình, phân tích mã nguồn hoặc tối ưu hệ thống. Tuy nhiên, mã nguồn có thể chứa thông tin nhạy cảm mà người dùng không nhận ra ngay.
Cần kiểm tra kỹ trước khi chia sẻ:
- Khóa API và mã thông báo truy cập.
- Chuỗi kết nối cơ sở dữ liệu.
- Thông tin máy chủ và cấu hình bảo mật nội bộ.
- Mã nguồn độc quyền chưa được phép công bố.
- Nhật ký hệ thống chứa dữ liệu người dùng.
- Các lỗ hổng bảo mật chưa được xử lý hoặc chưa được phép tiết lộ.
Nếu cần hỗ trợ sửa lỗi, hãy cung cấp đoạn mã tối thiểu có liên quan, thay thông tin xác thực bằng giá trị giả và loại bỏ dữ liệu thật của người dùng.
Ví dụ, bạn có thể gửi thông báo lỗi cùng một đoạn mã đã ẩn khóa truy cập. AI vẫn có thể giúp phân tích nguyên nhân mà không cần biết thông tin đăng nhập của hệ thống.
Làm thế nào để sử dụng ChatGPT an toàn hơn?
Bên cạnh việc nhận diện dữ liệu nhạy cảm, bạn nên hình thành một số thói quen khi làm việc với AI.
Thứ nhất, chỉ cung cấp thông tin cần thiết. Trước khi gửi nội dung, hãy xác định AI cần biết những gì để hoàn thành nhiệm vụ. Không nên đưa toàn bộ tài liệu nếu chỉ cần một phần nhỏ.
Thứ hai, ẩn danh dữ liệu. Xóa tên, số điện thoại, địa chỉ, mã tài khoản và các thông tin định danh không cần thiết. Khi cần minh họa, hãy dùng dữ liệu giả.
Thứ ba, kiểm tra cài đặt dữ liệu. Tìm hiểu các tùy chọn kiểm soát dữ liệu, lịch sử trò chuyện và việc sử dụng nội dung để cải thiện mô hình trong tài khoản của bạn. Các tùy chọn có thể khác nhau tùy sản phẩm và loại tài khoản. Không nên mặc định rằng cuộc trò chuyện sẽ được xử lý giống nhau trong mọi trường hợp.
Thứ tư, tuân thủ chính sách của tổ chức. Nếu sử dụng AI tại nơi làm việc, hãy làm theo quy định của doanh nghiệp về dữ liệu được phép tải lên và công cụ được phê duyệt.
Thứ năm, kiểm tra trước khi gửi. Hãy đọc lại nội dung, đặc biệt là tệp đính kèm, bảng tính và đoạn mã. Thông tin nhạy cảm đôi khi nằm trong phần ghi chú, dữ liệu ẩn hoặc nội dung trích dẫn mà bạn không để ý.
Nếu đã lỡ chia sẻ thông tin nhạy cảm thì nên làm gì?
Nếu bạn phát hiện mình đã gửi nhầm dữ liệu nhạy cảm vào ChatGPT, hãy bình tĩnh và xử lý theo mức độ rủi ro.
- Xác định dữ liệu đã chia sẻ: Kiểm tra xem đó là thông tin cá nhân, mật khẩu, khóa truy cập hay tài liệu nội bộ.
- Xử lý thông tin xác thực: Nếu đã chia sẻ mật khẩu, khóa API hoặc thông tin đăng nhập quan trọng, hãy đổi mật khẩu hoặc thu hồi khóa ngay khi có thể. Bật xác thực đa yếu tố nếu phù hợp.
- Quản lý cuộc trò chuyện: Xem xét xóa cuộc trò chuyện liên quan và kiểm tra các tùy chọn quản lý dữ liệu trong tài khoản. Việc xóa cuộc trò chuyện không thay thế cho việc đổi mật khẩu hoặc xử lý nguy cơ bảo mật.
- Thông báo khi cần thiết: Nếu dữ liệu thuộc về doanh nghiệp, khách hàng hoặc tổ chức, hãy báo cho bộ phận phụ trách bảo mật theo quy trình nội bộ.
- Theo dõi dấu hiệu bất thường: Kiểm tra hoạt động đăng nhập và giao dịch nếu thông tin tài khoản hoặc tài chính có nguy cơ bị lộ.
Mức độ xử lý cần phù hợp với loại dữ liệu đã chia sẻ. Không phải mọi thông tin đều dẫn đến sự cố, nhưng hành động sớm có thể giảm thiểu hậu quả.
Kết luận
Những thông tin không nên chia sẻ với ChatGPT bao gồm mật khẩu, mã xác thực, dữ liệu ngân hàng, giấy tờ định danh, thông tin riêng tư của người khác, bí mật kinh doanh và dữ liệu bảo mật hệ thống chưa được phép sử dụng.
Điều đó không có nghĩa bạn phải tránh sử dụng AI trong mọi công việc. Bạn vẫn có thể nhờ ChatGPT viết nội dung, phân tích dữ liệu, xây dựng quy trình hoặc xử lý tài liệu bằng cách loại bỏ thông tin nhạy cảm và lựa chọn công cụ phù hợp.
Đào Tạo Trí Tuệ Nhân Tạo giúp cá nhân và doanh nghiệp tìm hiểu cách ứng dụng AI vào công việc thực tế. Bên cạnh kỹ năng sử dụng công cụ, việc hiểu rõ giới hạn, bảo vệ dữ liệu và xây dựng thói quen sử dụng AI có trách nhiệm cũng là nền tảng quan trọng để khai thác công nghệ hiệu quả và an toàn.
