Từ tạo hình ảnh, dựng bối cảnh đến hỗ trợ hậu kỳ, trí tuệ nhân tạo đang xuất hiện ngày càng nhiều trong quy trình sản xuất phim. Nhưng khi một cỗ máy có thể tạo ra cả thế giới trên màn hình, đâu là phần vẫn cần đến con người?

Điện ảnh từ lâu đã là nghệ thuật của những điều không tồn tại.

Một thành phố có thể được xây dựng trong trường quay. Một hành tinh xa xôi có thể xuất hiện trên màn ảnh. Một nhân vật có thể chiến đấu giữa một thế giới chưa từng tồn tại.

Trước đây, để làm được những điều đó, các đoàn phim cần diễn viên, họa sĩ, kỹ thuật viên kỹ xảo, chuyên gia âm thanh và một hệ thống hậu kỳ khổng lồ.

Ngày nay, AI đang bắt đầu bước vào một số công đoạn của quy trình ấy.

Một ý tưởng có thể nhanh chóng trở thành hình ảnh.

Một bối cảnh có thể được tạo ra bằng vài dòng mô tả.

Một đoạn phim có thể được chỉnh sửa với sự hỗ trợ của các công cụ AI.

Điều từng mất hàng giờ hoặc thậm chí nhiều ngày có thể được rút ngắn đáng kể.

Nhưng sự thay đổi này cũng đặt ra một câu hỏi khó hơn:

Nếu máy móc ngày càng có khả năng tạo ra hình ảnh giống điện ảnh, con người sẽ còn giữ vai trò gì trong quá trình làm phim?

Từ công cụ hỗ trợ đến “người đồng sáng tạo”

AI trong điện ảnh không chỉ đơn giản là một công cụ tạo hình ảnh.

Nó có thể tham gia vào nhiều giai đoạn khác nhau của quá trình sản xuất.

Ở giai đoạn tiền kỳ, AI có thể hỗ trợ phát triển ý tưởng hình ảnh, tạo storyboard hoặc thử nghiệm phong cách cho một cảnh quay.

Một đạo diễn có thể hình dung trước một bối cảnh mà chưa cần xây dựng nó hoàn chỉnh.

Một nhà thiết kế có thể thử nhiều phương án về màu sắc, ánh sáng hoặc trang phục trước khi lựa chọn hướng cuối cùng.

Trong hậu kỳ, AI có thể hỗ trợ xử lý hình ảnh, âm thanh, phụ đề hoặc một số công việc vốn đòi hỏi nhiều thao tác thủ công.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những dự án có ngân sách hạn chế.

Một nhóm làm phim nhỏ có thể tiếp cận những công cụ trước đây chỉ xuất hiện trong các studio lớn.

AI vì thế đang phần nào làm thay đổi khoảng cách giữa những người có nhiều nguồn lực và những người có ý tưởng nhưng ngân sách hạn chế.

Nhưng làm phim không chỉ là tạo ra hình ảnh

Đây chính là điểm khiến AI khó có thể đơn giản thay thế con người trong điện ảnh.

Một bộ phim không trở nên hay chỉ vì hình ảnh đẹp.

Điều giữ chân khán giả thường nằm ở câu chuyện, nhân vật, cảm xúc, nhịp điệu và cách đạo diễn lựa chọn kể câu chuyện đó.

AI có thể tạo ra một thành phố tương lai cực kỳ đẹp.

Nhưng thành phố ấy có ý nghĩa gì đối với nhân vật?

Tại sao nhân vật phải bước vào đó?

Khán giả cần cảm thấy điều gì khi nhìn thấy nó?

Đó không còn đơn thuần là câu hỏi kỹ thuật.

Đó là câu hỏi về ý đồ nghệ thuật.

Một công cụ có thể đưa ra hàng trăm phương án hình ảnh trong vài phút, nhưng việc lựa chọn phương án nào phù hợp với câu chuyện vẫn cần một con người hiểu tác phẩm mình muốn kể.

AI có thể tạo ra rất nhiều thứ.

Nhưng nhiều không đồng nghĩa với có ý nghĩa.

Diễn viên cũng đứng trước một thay đổi lớn

Một trong những vấn đề gây tranh luận nhiều nhất là việc sử dụng hình ảnh và giọng nói của diễn viên trong các hệ thống AI.

Công nghệ hiện nay có thể tạo ra những hình ảnh rất giống người thật. Giọng nói cũng có thể được mô phỏng với độ chân thực ngày càng cao.

Điều này mở ra những khả năng mới cho điện ảnh.

Một diễn viên có thể xuất hiện trong một cảnh mà không cần thực hiện toàn bộ công đoạn quay theo cách truyền thống.

Những nhân vật trẻ hóa hoặc già đi có thể được tạo ra bằng công nghệ.

Nhưng cùng lúc đó xuất hiện một vấn đề rất cơ bản:

Ai sở hữu hình ảnh của một con người?

Nếu một diễn viên đồng ý cho sử dụng hình ảnh của mình trong một bộ phim, quyền sử dụng đó kéo dài bao lâu?

Họ có được trả thêm tiền nếu hình ảnh kỹ thuật số của mình tiếp tục được sử dụng trong những dự án khác?

Và quan trọng nhất, một hình ảnh được tạo ra bởi AI nhưng dựa trên khuôn mặt của một người thật nên được xem là sản phẩm của ai?

Đây là những câu hỏi mà công nghệ có thể tạo ra rất nhanh, trong khi luật pháp và các quy tắc của ngành đôi khi cần nhiều thời gian hơn để theo kịp.

Một cuộc tranh luận không chỉ dành cho Hollywood

Những câu hỏi về AI trong điện ảnh từng xuất hiện mạnh mẽ trong các cuộc tranh luận của ngành công nghiệp phim ảnh, đặc biệt xung quanh quyền của diễn viên và biên kịch.

Nhưng vấn đề này không chỉ thuộc về Hollywood.

Khi công cụ AI ngày càng phổ biến, các nhà làm phim độc lập, sinh viên điện ảnh, nhà sáng tạo nội dung và những studio nhỏ cũng có thể tiếp cận chúng.

Điều đó khiến AI trở thành một công cụ có khả năng dân chủ hóa hoạt động sáng tạo.

Một người không có ngân sách lớn vẫn có thể thử nghiệm những ý tưởng hình ảnh phức tạp.

Một nhóm nhỏ có thể tạo bản thử nghiệm cho một dự án trước khi tìm kiếm nhà đầu tư.

Một sinh viên có thể biến ý tưởng trong đầu thành một đoạn hình ảnh để trình bày với người khác.

Nhưng khả năng tiếp cận dễ dàng cũng khiến lượng nội dung được tạo ra tăng lên rất nhanh.

Khi ai cũng có thể tạo ra một đoạn phim đẹp, câu hỏi quan trọng sẽ không còn là:

“Bạn có thể tạo ra hình ảnh này không?”

Mà là:

“Bạn có điều gì đáng kể để kể không?”

Điện ảnh trong tương lai có thể không ít người hơn, mà nhiều vai trò mới hơn

Có một cách nhìn khá đơn giản về AI: máy móc làm được càng nhiều việc thì con người càng ít việc.

Nhưng điện ảnh có thể phát triển theo một hướng phức tạp hơn.

Một số công việc có thể thay đổi.

Một số thao tác thủ công có thể được tự động hóa.

Nhưng đồng thời, những vai trò mới cũng có thể xuất hiện quanh việc sử dụng AI, từ quản lý quy trình sáng tạo đến kiểm soát nội dung, dữ liệu và bản quyền.

Đạo diễn tương lai có thể không chỉ cần hiểu về máy quay.

Họ cũng cần biết cách làm việc với các công cụ AI.

Nhà sản xuất có thể phải hiểu cách quản lý dữ liệu và quyền sử dụng hình ảnh.

Biên tập viên có thể cần biết đâu là nội dung do con người tạo ra và đâu là nội dung được sinh ra hoặc chỉnh sửa bởi máy móc.

AI vì thế có thể không xóa bỏ hoàn toàn ngành điện ảnh. Nó có thể thay đổi kỹ năng mà ngành điện ảnh cần ở con người.

Khi công nghệ trở nên dễ dàng, ý tưởng lại trở nên quan trọng hơn

Trong nhiều giai đoạn của lịch sử điện ảnh, công nghệ mới từng khiến người ta lo rằng nghệ thuật sẽ mất đi giá trị.

Máy quay kỹ thuật số từng thay đổi phim nhựa.

Kỹ xảo máy tính từng thay đổi cách xây dựng thế giới trên màn ảnh.

Công nghệ phát trực tuyến lại thay đổi cách khán giả xem phim.

AI có thể là bước tiếp theo trong chuỗi thay đổi đó.

Điểm khác biệt là AI không chỉ thay đổi cách bộ phim được sản xuất.

Nó đang tiến gần hơn đến chính quá trình tạo ra nội dung.

Vì vậy, thách thức lớn nhất của điện ảnh có lẽ không phải là cạnh tranh giữa con người và máy móc.

Thách thức là làm sao để con người sử dụng máy móc mà không đánh mất lý do khiến một câu chuyện trở nên đáng xem.

Bởi cuối cùng, khán giả không đến rạp chỉ để nhìn thấy những hình ảnh đẹp.

Họ đến để được kể cho nghe một câu chuyện.

Và dù công nghệ có phát triển đến đâu, câu hỏi “Chúng ta muốn kể câu chuyện gì?” vẫn là câu hỏi mà một cỗ máy khó có thể trả lời thay con người.